بر خلاف فن هاي آب رساني شهري و جمع آوري فاضلاب كه تاريخچه نسبتاً طولاني و چند هزار ساله دارند پالايش و تصفيه فاضلاب بصورت امروزي خود، داراي سابقه ي تاريخي كوتاهي مي باشد. تنها در نوشته هاي تاريخي از گفته و فرمانهائي كه در پرهيز از آلوده سازي منابع طبيعي آب و به ويژه رودخانه ياد شده می باشد نتيجه گيري مي گردد كه نياكان ما بجز آگاهي از بدي هاي آلوده کردن منابع طبيعي آب، از برخي روش هاي تصفيه ي طبيعي نيز به گونه تجربي و محدود آگاهي داشته اند.

نکته مهم : برای بهره گیری از متن کامل پژوهش یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه دانلود کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و پژوهش دانشگاهی در رشته های مختلف می باشد که می توانید آن ها را به رایگان دانلود کنید

نخست از حدود يكصد سال پيش كه ارتباط اي ميان اثر باكتري ها و ميكروب هاي بيماري زا در واگيري و شيوع بيماري آشكار گشت، بشر بفكر پاكسازي آب هاي آلوده افتاد. به عبارت ديگر فن تصفيه ي آب و فاضلاب در طریقه امروزي خود بيشتر در اثر پيشرفت علم زيست شناسي و پزشكي به وجودآمده می باشد. پرداختن و در نظر داشتن اين فن از آنجا آغاز گشت كه به تدريج براي جلوگيري از آلوده شدن منابع طبيعي آب و به ويژه رودخانه ، ورود فاضلاب به اين منابع ممنوع اعلام گرديد. اين جلوگيري ها نياز به تصفيه فاضلاب و تكامل روش هاي آنرا ايجاب نمود. با گذشت زمان و به ويژه پس تر جنگ جهاني دوم، در نتيجه ي توسعه شهرها و صنايع، خطر آلودگي محيط زيست و درنتيجه نياز به تصفيه ي فاضلاب با شدت بي سابقه ايافزايش يافت و همزمان با آن روش هاي بسياري براي تصفيه ي فاضلاب بررسي، پيشنهاد و بكار گرفته گردید.

در تكامل فن تصفيه ي فاضلاب از نظر زماني، روش هاي طبيعي جزو قديمي ترين روش هائي هستند كه براي تصفيه بكار گرفته شده اند. به ويژه بهره گیری از فاضلاب براي آبياري در كشاورزي به علت خاصيت كودي آن از يكصد سال پيش تاكنون در كشورهاي اروپائي متدوال بوده می باشد.

از دهها سال پيش تاكنون درياچه هاي تثبيت و تصفيه ي فاضلاب در كشورهاي اروپائي مورد بهره گیری قرار گرفته اند.

تصفيه فاضلاب در ايران

در ايران از زمانهاي بسيار دوري لجن بدست آمده از چاههاي جب كننده ي فاضلاب به عنوان كود كشاورزي بكار گرفته مي شده می باشد. ولي در تمام اين روش ها بيشتر تكيه بر بازيابي از مواد كودي فاضلاب بوده می باشد و نه تصفيه ي آن.در ايران امروز تصفيه خانه هاي فاضلاب به صورت پيشرفته ي خود سابقه ي تاريخي طولاني ندارند و محدودند به چند تصفيه خانه ي محلي در نواحي شمال تهران كه قديمي ترين آنها تصفيه خانه ي صاحبقرانيه مي باشد كه در سال 1340 شروع بكار كرده می باشد. از نظر بزرگي مهمترين تصفيه خانه ها، تصفيه خانه هاي اصفهان مي باشند كه قديمي ترين آنها در سال 1345 شروع بكار كرده می باشد. جدول شماره ي (0-1) نام برخي از تصفيه خانه هاي فاضلابي كه درسال 1376 مشغول بكار بوده اند را در شهرهاي ايران نشان مي دهد. با در نظر داشتن اعداد اين جدول، جمعيت زير پوشش تصفيه خانه هاي فعال در سال نامبرده در اصفهان حدود 70% و در تهران كمتر از 3% بوده می باشد.

هدف از تصفيه ي فاضلاب

در تصفيه ي فاضلاب هدف هاي زير مد نظر مي باشند:

الف- تامين شرايط بهداشتي براي زندگي مردم- فاضلاب هاي شهري هميشه داراي ميكروب هاي گوناگوني مي باشند كه قسمتي از آنها را ميكروب بيماري زا[1] تشكيل مي دهند ورود فاضلاب تصفيه نشده به محيط زيست و منبع زيست و منبع هاي طبيعي آب، چه آنهائي كه در زير زمين قرار دارند، موجب آلوده شدن اين منبع ها به ميكروبهاي بيماري زا مي گردد و در اثر تماس بشر با اين منبع ها خطر گشترش بيماري ها ميان مردم به وجود مي آيد:

ب- پاك نگهداري محيط زيست- وارد کردن فاضلاب هاي تصفيه نشده به محيط زيست موجب آلودگي اين محيط شده كه بجز خطرهاي مستقيمي كه براي بهداشت مردم دارد، نتايجي ديگر از قبيل ايجاد مناظر زشت، بوهاي ناخوشايند و سرانجام توليد حشرات بخصوص مگس و پشه را بهمراه دارد. اين حشرات خود وسيله اي براي جابجا شدن ميكروب هاي بيماري زا و آلوده سازي محيط زيست با اين ميكروب ها مي باشند.

ج- بازيابي فاضلاب- با در نظر داشتن اينكه مقدار نمك هاي معدني محلول در فاضلاب به مراتب كم تر از آب درياهاي آزاد مي باشد و فاضلاب جزو آب هاي شيرين ولي آلوده به حساب مي آيد، بهره گیری دوباره از فاضلاب تصفيه شده به جاي آب شيرين جهت آبياري كشاورزي به مراتب ارزان تر از شيرين سازي آب درياهاي شور مي باشد. اين مسئله در ايران كه در بسياري از نقاط آن مردم با كمبود آب شيرين مواجه هستند، مي تواند در مصرف آب شيرين مورد بهره گیری در آبياري كشاورزي رفه جوئي نمايد.

كاربرد دوباره فاضلاب تصفيه شده جهت آبياري كشاورزي بجز صرفه جوئي در مصرف آب شيرين به علت وجود مواد كودي در فاضلاب تصفيه شده مي تواند منبع غذائي خوبي براي گياهان تقويت كشتزارها گردد.

در اينجا لازم به تذكر می باشد كه بكار بردن فاضلاب خام و تصفيه نشده جهت آبياري كشاورزي مشكلات زيادي در بر دارد، تا جائي كه غالباً بهره گیری از اين گونه فاضلاب ها را غير ممكن مي سازد. در هر صورت براي رسيدن به نتايج خوب در كاربرد دوباره فاضلاب در كشاورزي نياز به مطالعه بررسي و برنامه ريزي كاملي هست.

د- توليد كود طبيعي- لجني كه از تصفيه زيستي فاضلاب بدست مي آيد داراي مقداري زياد تركيبات شيميايي نظير نيتراتها، سولفات ها و فسفات ها مي باشد كه ارزش كودي براي رشد گياهان دارند. براي افزايش قابليت جذب اين لجن آنرا در يك سلسله عملياتي با كودهاي گياهي كه از باقي مانده برگ و ساقه درختان تشكيل شده اند و يا با كود هاي حيواني مانند مدفوع حيواناتي هم زیرا گاو گوسفند بهم آميخته و مدتي آنرا بحالت خود مي گذارند و سپس به صورت كود طبيعي بكار مي برند.

ه- توليد انرژي- همانگونه كه بعداً در اين كتاب گفته خواهد گردید، نزديك به 70 درصد گازهاي توليد شده در انبارهاي هضم لجن را گاز متان تشكيل مي دهد كه ارزش سوختي آن در حدود ارزش سوختي گاز شبكه شهري مي باشد. در تصفيه خانه ها مي توان با سوزانيدن آن و گرم كردن ديگهاي بخار، گرماي مورد نياز يكان هاي تصفيه خانه را تامين نمود. حتي در تصفيه خانه هاي بزرگ اين گاز را جمع آوري كرده و با بهره گیری از توربين هاي گازي، ژنراتور برقي را بحركت در آورده و توليد برق مي كنند.

مراحل تصفيه فاضلاب

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

فرايند پالايش يا تصفيه فاضلاب را معمولاً به سه مرحله تقسيم مي نمايند.

مرحله يكم- اين مرحله بنام تصفيه مقدماتي ناميده مي گردد و شامل می باشد بر تصفيه فيزيكي از قبيل آشغال گيري، دانه گيري، ته نشيني مواد معلق، و بالاخره خشك كردن و دفع لجن.

مرحله دوم-مرحله دوم تصفيه فاضلاب يا تصفيه ثانوي شامل می باشد بر تصفيه زيستي با بهره گیری از باكتري هاي گوناگون هوازي موجود در فاضلاب و تصفيه زيستي با بهره گیری از باكتري هاي بي هوازي براي تصفيه فاضلاب و لجن. راهبري تأسيسات تصفيه ثانوي نسبت به مرحله يكم نياز به صرف انرژي و هزينه بيشتري دارد.

مرحله سوم- اين مرحله كه تصفيه پيشرفته و ياتصفيه نهائي نيز ناميده مي گردد، شامل می باشد بر زلال سازي و كاربرد يك يا چند روش از تصفيه تكميلي زير:

– ادامه فرايند نيترات زدائي.

– گذرانيدن فاضلاب از صافي هاي ماسه اي و يا صافي هاي بسيار ريز گذر[2]

– بهره گیری از كربن فعال[3]

– نمك زدائي با روش تعويض ين[4]

– روش اسموزي وارونه [5]

– در برخي موارد و بسته به نوع مصرف پساب كلر زدائي و غیر از آن…

دراينجا لازم به گفتن می باشد كه گند زدائي فاضلاب هنگام بيرون آمدن از تصفيه خانه(پساب) ، فرايندي می باشد اجباري و بايد درهر حالتي كه تصفيه خانه طرح شده باشد اجرا گردد.

درصورتي كه تمام تأسيسات يك تصفيه خانه به درستي كار كنند، مي توان در مرحله دوم تصفيه آلودگي فاضلاب را 90 تا96 درصد كاهش داد و اين كاهش آلودگي براي برقراري ظوابط لازم جهت دفع فاضلاب به منبع هاي طبيعي آب، حفظ بهداشت و پاك نگه داشتن محيط زيست كافي می باشد. ولي در صورتي كه بخواهيم از فاضلاب تصفيه شده براي آبياري فضاهاي سبز درون شهرها بهره گیری كنيم، يك تصفيه پيشرفته كه مرحله سوم را تشكيل دهد، لازم مي باشد.

در موارد استثنائي كه منبع هاي طبيعي آب قدرت تصفيه خود بخودي فاضلاب را داشته باشند، پس از مطالعات كامل حتي ممكن می باشد تنها به تصفيه مقدماتي نيز اكتفا نموده و بقيه فرايند تصفيه را به عهده طبيعت واگذار نمود.

به علت اينكه از يك سو امروزه درتصفيه خانه هاي فاضلاب شهري در ايران از سومين مرحله تصفيه بهره گیری نمي گردد و از سوي ديگر تأسيسات تصفيه پيشرفته و يا سومين مرحله تصفيه فاضلاب بسيار پرهزينه مي باشد، نويسنده از گفتگو در جزئيات و ظوابط طراحي يكان هاي اين مرحله در اين چاپ از كتاب خود داري مي نمايد. در صورتي كه نياز به اين گونه تصفيه در آينده براي كشور احساس گردد، درتجديد نظرهاي بعدي بخش مجزائي در اين مورد به كتاب افزوده خواهد گردید.

كيفيت فاضلاب در طرح تصفيه خانه

براي طراحي يك تصفيه خانه، فاضلاب را بايد از دو ديد كمي و كيفي بررسي نمود.

چنانكه در جلد يكم اين كتاب ملاحظه گرديد 49 ، مقدار فاضلاب بسته به شرايط اقليمي و مساحت فضاي سبر موجود در شهر تنها بخشي از آب مصرف شده يك شهر را در بر مي گيرد. ضريب تبديل آب مصرفي به فاضلاب در شهرهاي ايران را مي توان 50 تا80 درصد انتخاب نمود.پیش روی ممكن می باشد حدود 10 تا30 درصد دبي فاضلاب خانگي را به صورت فاضلاب هاي غير مجازي مانند آب هاي سطحي ناشي از بارندگي به فاضلاب خانگي افزود. همچنين باي دمقدار نشت آب هاي زيرزميني رابه شبكه گرد آوري فاضلاب مورد توجه قرار داد. مقدار نشت آب زير زميني و آميخته شدن با فاضلاب خانگي بسته به عمق سطح آب زير زميني، نوع زمين و نوع لوله هاي گرد آوري فاضلاب مي تواند بين 10 تا 100 درصد ماكزيم دبي فاضلاب خانگي تغيير نمايد.

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

در طراحي يكان هاي گوناگون تصفيه خانه فاضلاب و محاسبه مدت زمان توقف فاضلاب در آنها، بايد نوسان هاي توليد فاضلاب در شهر نيز مورد توجه قرار گيرند. ضريب ماكزيمم و مينيمم جريان فاضلاب بسته به بزرگي و كوچكي شهر يعني به شمار جمعيت از يك سو و ظرفيت كانال هاي گرد آوري و طول آنها از سوي ديگر متفاوت مي باشد. زیرا در جلد يكم اين كتاب در مورد تعيين مقدار فاضلاب توضيحات مفصلي داده شده می باشد، در اين جلد از كتاب از گفتگوي دوباره در اين مورد خود داري مي گردد و تنها متذكر مي گردد كه به علت دوري تصفيه خانه كاسته مي گردد، بنابراين حتي الامكان بايد عددهاي كوچكتري براي ضريب ماكزيمم و عددهاي بزرگتري براي ضريب مينيمم انتخاب نمود. اين موضوع به ويژه براي يكان هائي كه در انتهاي تصفيه خانه جاي دارند، به علت حجم و خاصيت ذخيره اي كه يكان هاي پيش دارا مي باشند، بيشتر اهميت مي يابد.

بجز كميت فاضلاب، كيفيت آن نيز در طراحي يك تصفيه خانه اهميت به سزائي دارد. چنانكه بعداً در اين كتاب به تفصيل ملاحظه خواهد گردید، ابعاد برخي از يكان هاي تصفيه خانه مانند يكان هاي تصفيه زيستي با توجه با ميزان آلودگي فاضلاب طراحي مي شوند. گفتگو در مورد انواع و ميزان آلودگي فاضلاب طراحي مي شوند. گفتگو در مورد انواع و ميزان آلودگي فاضلاب ها در بخش يكم اين كتاب انجام مي گردد.

انواع و خواص فاضلاب ها

فاضلاب ها بسته به شكل پيدايش و خواص آنها به سه گروه تقسيم مي گردند:

فاضلاب هاي خانگي، فاضلاب هاي صنعتي و سر انجام فاضلاب هاي سطحي:

فاضلاب هاي خانگي [6]

فاضلاب هاي خانگي خالص تشكيل شده اند از فاضلاب دستگاهي بهداشتي خانه ها مانند: توالت ها، دستشوئي ها، حمام ها، ماشين هاي لباس شوئي و ظرف شوئي، پس آب آشپزخانه ها و يا فاضلاب بدست آمده از شستشوي قسمت هاي گوناگون خانه. خواص فاضلاب هاي خانگي در سطح يك كشور تقريباً يكسان و تنها غلظت آنها بسته به مقدار مصرف سرانه اي آب در شهرها تغيير ميكند.

آن چیز که در شبكه هاي گرد آوري فاضلاب شهري، به نام فاضلاب خانگي جريان دارد بجز فاضلاب خانگي خالص داراي مقداري فاضلاب بدست آمده از مغازه ها، فروشگاه ها ، تعمير گاه ها، كارگاه ها، رستوران ها و مؤسسه هائي مانند آنها نيز مي باشد كه اجباراً در سطح شهر و به گونه پراكنده وارد كانال هاي گرد آوري فاضلاب مي گردند.بنابراين با در نظر داشتن نوع و تعداد اينگونه مؤسسه ها ممكن می باشد نوع فاضلاب در شهر تغيير كند.چنين فاضلابي را فاضلاب خانگي ناخالص نيز مي نامند.


پاسخ دهید