اپيزود ازن گردد و سپس غلظت آن به وسيلة HC و حاصل از فـعاليت‌هاي انساني و گاه طبيعي، افزايش يابد و منشأ عواقبي سود بر محيط زيست گردد.

افزايش آلاينده‌ها، چه آلاينده‌هاي اوليه و چه آلاينده‌هاي ثانويه، در صورت افزايش بيش از حد مجاز منجر به آلودگي هوا و اثرات منفي بر محيط زيست خواهد گردید. به عنوان مثال، ازن در صورتيكه غلظتش در حدود 40 ميكروگرم در متر مكعب هوا باشد آلاينده محسوب نمي‌گردد در حاليكه در غلظت‌هاي بالاتر باعث آلودگي هوا مي‌گردد.

نکته مهم : برای بهره گیری از متن کامل پژوهش یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه دانلود کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و پژوهش دانشگاهی در رشته های مختلف می باشد که می توانید آن ها را به رایگان دانلود کنید

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

تا قبل از دهة 1940، ذرات ريز و دي‌اكسيد گوگرد آلاينده‌هاي مهم محيط زيست بودند در حاليكه هم اكنون طيف وسيعي از انواع آلاينده‌ها شامل آلاينده‌هاي گوگردي، نيتروژني، ازن، فلوئور، PAN ، فلزات سنگين و … در محيط پراكنده‌اند. هگزاكلروبنزن و هگزا كلروسيكلو هگزان در سراسر جهان، حتي در نواحي قطبي، انتشار يافته‌اند. آلاينده‌هاي حاصل از فعاليت انساني به خصوص در جو، بسيار گسترده شده‌اند.

در اينجا برخي از مهم‌ترين آلاينده‌هاي هوا معرفي مي‌گردند:

1-2-2- آلاينده‌هاي گوگردي

سالانه حدود 6 10×50 تن گوگرد در اثر فعاليتهاي انساني يا مصنوعي به اتمسفر وارد مي‌گردد. فعاليت هاي طبيعي كه باعث آزاد شدن گوگرد به اتمسفر مي‌شوند شامل فعاليت‌هاي آتشفشاني، آزاد شدن گوگرد از آب دريا ( به صورت پاشيدن ذرات گوگرد به اتمسفر) و فعاليتهاي حياتي ميكروارگانيسم‌هاي هوازي و بي‌هوازي مانند باكتريها، اكتينومايستها و قارچ‌هاي تجزيه‌كننده مي‌باشد. مجموع گوگرد حاصل از فعاليت‌‌هاي طبيعي حدود 133 ميليون تن در سال تخمين زده مي‌گردد كه بيش از 5/2 برابر گوگرد رها شده به جو توسط فعاليت‌هاي انساني می باشد.

1-2-3- آلاينده‌هاي نيتروژني

آلاينده‌هاي اولية نيتروژني اتمسفر عبارتند از: آمونياك، اكسيدهاي نيتروژن و نيتراتها. منابع ورود ازت به اتمسفر عبارت می باشد از فعاليت صنايع و سوخت زغال سنگ، كودهاي شيميايي، رها شدن از اكوسيستم‌هاي طبيعي و همچنين از طريق حيوانات وحشي و اهلي (از طريق فضولات آنها). به گونه مثال، حضور حيوانات در يك مرتع مي‌تواند باعث وارد شدن تا 100 كيلوگرم ازت در هكتار در سال (به شكل آمونيوم) به اتمسفر گردد. مقدار ازتي كه از طريق فعاليتهاي مصنوعي وارد اتمسفر مي‌گردد حدود 1012×19 گرم در سال تخمين زده مي‌گردد و بر اساس محاسبات موجود،‌ نتيروژن آزاد شده از منابع طبيعي حدوداً بين 15-5/4 برابر بيشتر از فعاليت هاي مصنوعي می باشد.

1-2-4- ازن

حدود 10 درصد ازن موجود در اتمسفر، در تروپوسفر و مابقي آن در استراتوسفر قرار دارد. مقدار ازن تروپوسفر متاثر از انتقال ازن از استراتوسفر به تروپوسفر، توليد در اثر واكنش‌هاي فتوشيميايي تركيباتي مانند Co، ،‌ اكسيزژن و … تخريب در اثر واكنش با بعضي راديكالها و تجزية فتوشيميايي مي‌باشد. غلظت ازن به گونه طبيعي در سطح زمين حدود P.P.b 40-20 (Part per billion) مي‌باشد و در شرايط وقوع فرايندهاي فتوشيميايي ممكن می باشد تا 300-150 P.P.b هم برسد. بررسي اطلاعات نشان داده می باشد كه در طول 100 سال گذشته غلظت ازن در برخي مناطق نيمكره شمالي دو برابر شده می باشد. در مناطق شهري، مهمترين عامل افزايش ازن، فعاليتهاي بشر و كارخانجات می باشد و در نتيجة اين فعاليتها تركيبات آلي مانند هيدروكربن‌ها، آلوئيدها و يا تركيباتي كه قادرند راديكالهاي پراكسي توليد كنند به تروپوسفر رها شده و سبب ايجاد واكنش‌هايي مي‌شوند كه در چرخة طبيعي ازن اختلال ايجاد كرده و بنابراين سبب افزايش ازن مي‌شوند. به عنوان مثال، در برخي از شهرهاي بزرگ نظاره شده می باشد كه در تعطيلات آخر هفتة تابستانها ميزان ازن بيش از ساير روزهاي هفته می باشد (كه اصطلاحاً اثر آخر هفته ناميده مي‌گردد. اين افزايش ازن در نتيجة افزايش تردد وسايل نقليه مي‌باشد.)

1-2-5- فلوئور

آزاد شدن فلوئور به اتمسفر از طريق فعاليت كوره‌‌هاي آجرپزي، كارخانجات توليد كود (بخصوص كودهاي فسفاته)،‌ آلومينيوم سازي و انوع فرايندهاي ذوب فلزات و سوخت كارخانجات می باشد. در كارخانجات توليد كود فسفر،‌‏‏ فلوئور آپاتيت با گرما يا اسيديمار مي‌گردد تا سوپرفسفات بدست آيد. فرم‌هاي فلوئر موجود در اتمسفر اغلب به صورت HF و (اکثراً به صورت گاز) و NaF و (اغلب بصورت ذرات كوچك) مي‌باشند. ميزان انتشار فلوئور از كارخانجات آلومينيوم حدود 12-4/0 كيلوگرم از يك تن آلومينيوم (بسته به روش استحصال) می باشد. به گونه مثال يك كارخانة آلومينيوم با ظرفيت 135 هزار تن در سال حدود 700 تن فلوئور در سال وارد اتمسفر مي‌نمايد. غلظت HF در هواي غيرآلوده يك منطقه روستايي حدود 2/0-05/0 ميكروگرم در متر مكعب اندازه‌گيري شده می باشد. اين ميزان در اطراف كارخانجات به طرز قابل توجهي افزايش مي‌يابد، به نحوي كه حتي در نواحي دورتر از كارخانجات آلومينيوم، غلظت فلوئور تا حدود 1 ميلي‌گرم در ليتر نيز گزارش شده می باشد. ميزان فرونشست HF در اطراف كارخانجات، متفاوت مي باشد. مثلاً در استراليا حدود 5/17-75/0 و در آرژانتين حدود 3/70-20 كيلوگرم در هكتار فلوئور به روي گياهان فرونشسته می باشد. فلوئور به فرم ذره‌اي معمولاً سميت كمتري نسبت به فرم گازي آن دارد.

1-2-6- پراكسي استيل نيترات (PAN)

PAN يك آلاينده ثانويه می باشد كه تحت تاثير واكنش‌هاي فتوشيميايي از مواد حاصل از اگزوز ماشين‌ها و ساير منابع آلودگي رها شده‌اند. تا سال 1965، PAN جزء آلاينده‌هاي محيط زيست محسوب نمي‌گردید، تا اينكه در اين سال براي اولين بار علائمي به صورت برنزشدگي در سطح زيرين برگها نظاره گردید كه در رديف علائم آلاينده‌هاي شناخته شده تا آن وقت نبود . و بررسي‌ها نشان داد كه اين علائم توسط پراكسي استيل نيترات ايجاد مي‌گردد. فرمول شيميايي اين ماده می باشد و غلظت آن در برخي نواحي صنعتي مي‌توانند تا حدود PPb 50 برسد. متوسط ميزان اين ماده حدود PPb 20-10 گزارش شده می باشد.

تركيبات ديگري مانند پراكي پروپيونيل نيترات (PPN)،‌ پراكسي بوتيريل نيترات (PBN) و پراكسي بنزوئيل نيترات (PBZN) نيز در طبيعت ايجاد مي‌شوند كه درجه سميت آن براي گياهان به صورت PAN<PPN<PBN می باشد ولي تنها غلظت PAN در اتمسفر به حدي می باشد كه سبب سميت براي گياه گردد.

در عدم حضور هيدروكربنهاي يك وضعيت ثابت به صورت زير وجود خواهد داشت:

از فعل و انفعالات متفاوتي در اتمسفر به وجود مي‌آيند. در حضور هيدروكربنها بخصوص هيدروكربن‌هاي غيراشباع سبب توليد تركيبات پراكسي استيل نيترات (PAN)، الدئيد و ستون مي‌شوند:

ميزان آزاد شدن هيدروكربها از منابع طبيعي حدود 106×175 تن و ميزان ناشي از فعاليتهاي انساني حدود 106×27 تن گزارش شده می باشد(اسميت،‌ 1990). در وضعيت عادي، در يك شهر پرترافيك در آغاز صبح افزايش در غلظت هيدروكربنها و NO ديده مي‌گردد، سپس اين تركيبات در معرض نور خورشيد قرار گرفته و واكنش‌هايي انجام مي‌دهند كه منجر به توليد ازن و PAN مي‌گردد. در اين واكنش‌ها طول موج‌هاي كمتر از 430 نانومتر موثرند.

1-2-7- باران‌هاي اسيدي

مواد آلاينده هوا مي‌توانند باعث اسيدي شدن PH باران شده و از طريق آب باران از اتمسفر به خاك و آب وارد شوند و باعث آلودگي آنها گردند. در شرايط طبيعي، PH آب باران تا حدي اسيدي می باشد كه اين به علت تشكيل از تركيب آب و دي‌اكسيد كربن مي‌باشد. PH باران‌هاي طبيعي حدود 6/5 می باشد. در مناطق ساحلي و يا نواحي كه خاك‌هاي آن تا حد زيادي آهكي می باشد ممكن می باشد باران هاي با PH بالاتر از 7 اهم ريزش كند. درد مقابل ، PH بارانهايي كه در نواحي شمال و مركز اروپا، شما شرقي آمريكا و حوالي كانادا مي‌بارند حدود 5/5-3 می باشد كه حتي در رگبارهاي شديد با PH برابر 3-2هم اندازه‌ گيري شده می باشد.

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

بارش باران‌هايي اسيدي اکثراً به علت وجود اسديهاي نيتريك ، سولفوريك ، ذرات گوگردي و اسيد كلريدريك (HCL) می باشد و در كنار اينها وجود نيز بعنوان اسيدي ضعيف مطرح می باشد. غلظت اين تركيبات در باران‌هاي اسيدي، بسته به منبع آلاينده متفاوت می باشد. به عنوان مثال، در شرق ايالات متحده، اسيد غالب بوده می باشد كه حدود 65درصد از كل اسيد باران‌هاي اسيدي را شامل مي‌گردد و با 30 درصد و HCL با 5 درصد در رديف‌هاي بعدي قرار دارند، در حاليكه در غرب آمريكا اسيدنيتريك، بيشترين سهم را در بارانهاي اسيدي داشته می باشد. به گونه كلي اثرات مخرب باران‌هاي اسيدي حاوي شديدتر از باران هاي حاوي نيترات گزارش شده می باشد (گانرسون و ويلارد، 1980).

اثرات زيست محيطي مخرب باران‌هاي اسيدي تا 2000 كيلومتر دورتر از منبع آلودگي نيز نظاره شده می باشد. باران‌هاي اسيدي علاوه بر اثرات تخريبي كه خودشان به گونه مستقيم بر گياهان و ساير موجودات زنده بر جاي مي‌گذارند شرايطي را به وجود مي‌آورند كه به گونه غيرمستقيم باعث اثرات مخرب عوامل ديگر نيز بشوند. به عنوان مثال كاهش PH باعث افزيش قابليت انحلال فلزات سنگين و افزايش مضر آنها به محيط زيست و موجودات زنده مي‌گردد.

1-2-8- فلزات سنگين

فلزات سنگين شامل فلزاتي مانند سرب (Pb)، جيوه (Hg)، روي (Zn) ، مس (Cu)، نيكل (Ni)،‌ كبالت (Co)، كروم (Cr)، كادميم (Cd)،‌آلومينيوم (AL) و … هستند كه بر حسب ميزان نياز گياهان به آنها ممكن می باشد ضروري يا غيرضرروري باشند. فلزات سنگين از مهمترين آلاينده‌هاي هوا و كل محيط زيست هستند كه اگر چه مي‌توانند در مواردي بي ضرر و گاه حتي مفيد باشند ولي در مجمع اثرات منفي و مخرب آنها بسيار بيشتر از اثرات خني يا ميدشان می باشد. و گفته شده می باشد كه در آينده‌اي نه چندان دور، آلاينده‌هاي فلزي، بزرگترين عامل آلوگي محيط زيست، و مسموميت توسط فلزات. حادترين معضل زيست محيطي خواهد بود. منابع عمده ورود فلزات سنگين به محيط زيست از فعاليت‌هاي انساني، يا به عبارتي منابع مصنوعي اين فلزات، معدنكاري و ذوب فلزات می باشد. در اطراف كارخانجات ذوب فلزات غلظت زيادي از اين فلزات گزارش شده می باشد. و نظاره شده می باشد كه كوره‌هاي ذوب سنگ معدن گوگرد مي‌توانند باعث آزاد شدن نيكل، كروم، مس،كادميم و انواعي ديگر از فلزات سنگين به محيط زيست گردند. همچنين دود حاصل از وسايل نقليه نيز مي‌تواند از منابع اين آلاينده‌ها باشد. مقدار زيادي از سرب موجود در هوا ناشي از سوخت‌هاي سرب‌دار اتومبيل‌هاست. از منابع طبيعي فلزات سنگين مي‌توان به فعاليت‌هاي آتشفشاني تصریح كرد كه باعث وارد كردن اين فلزات سعي به محيط مي‌گردند،‌ ولي همانطور كه قبلا گفته گردید،‌ آلاينده‌هاي ناشي از فعاليت‌هاي طبيعي در اثر به تعادل رسيدن با محيط زيست، عواقب وخيم و اثرات مخرب دراز مدتي به دنبال نخواهند داشت،‌ و اين آلاينده‌هاي ناشي از فعاليتهاي بشر هستند كه مسؤول آلودگي هوا و كل محيط زيست مي‌باشند. تحقيقات نشان داده می باشد كه اكثر صنايع توليدي و فرآوري، مقاديري از فلزات سنگين را به محيط آزاد مي‌كنند. در حالت عادي فقط محدودي از اين فلزات و آن هم با غلظتي بسيار ناچيز در اتمسفر وجود دارند.


دیدگاهتان را بنویسید