شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

نکته مهم : برای بهره گیری از متن کامل پژوهش یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه دانلود کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و پژوهش دانشگاهی در رشته های مختلف می باشد که می توانید آن ها را به رایگان دانلود کنید

تحقيقات انجام شده در سطح جوامع گياهي، نشان داده‌اند كه آلودگي يك منطقه به فلوئور مي‌تواند موجب تغيير پوشش گياهي و جايگزيني گياهان موجود با گياهان مقاوم به فلوئور گردد. در اطراف يك كارخانة توليد كود فسفر نظاره گردید كه درختان سوزني برگ به تدريج زوال يافتند و درختان برگ ريز جايگزين آنها شدند. علت اين امر، اثر منفي فلوئور چاپ گردیده از اين كارخانه بر قدرت تحريك و انتشار بذرهاي درختان سوزني برگ بود.

1-3-2-5- پراكسي استيل نيترات (PAN):

همانطور كه قبلاً گفته گردید،‌PAN يك آلاينده ثانويه می باشد كه اثرات زيست محيطي آن بر گياهان براي اولين بار در سال 1965به صورت برنزشدگي در سطح زيرين برگها نظاره گردید و منجر به قرار گرفتن اين ماده در زمرة آلاينده‌ها گرديد.

تخريب پروتوپلاست سلولهاي مزوفيل در ناحيه مجاور اتاقك روزنه و خصولاً مزوفيل اسفنجي در برگها، و پيري زودرس و ريزش برگها مانند خسارات ناشي از PAN هستند. لازم به ذكر می باشد كه تفكيك اثرات PAN از PBN و PPN به سختي ممكن می باشد. آسيب معمولاً آغاز در نوك برگها و در مراحل پيشرفته به صورت نوارهايي در طول برگ ظاهر مي‌گردد. در ابتداي آسيب‌ديدگي، سطح زيرين برگها براق شده و به رنگ برنزي در مي‌آيد و در مراحل بعد، چنين علائي در سطح بالايي برگ نيز نمايان مي‌شوند. معمولاً برگهاي ميانسال بيش از برگهاي پير يا برگهاي جوان توسط آلايندة PAN آسيب مي‌بيند.

در برخي آزمايشگها به روي گياه جو مشخص شده می باشد كه پراكسي استيل نيترات سبب كاهش رشد كولئوپتيل جو مي‌گردد كه اين امر ناشي از دخالت اين ماده در فرآيندهاي رشد گياه (از طريق تاثيربر فعاليت‌هاي هومورني) مي‌باشد.

PAN پس از جذب از طريق روزنه‌ها،‌ در لاية‌ مرطوب سلولهاي زير روزانه حل مي‌گردد. حلاليت اين آلاينده از ازن كمتر می باشد و در محلول بسيار ناپايدار مي‌باشد. تجزيه آن سبب توليد مواد مانند استات ، نيترات، اكسيژن و آب مي‌گردد و همانند ازن بر ديواره‌هاي اندامك‌هاي سلولي و كلروپلاست‌ها اثر گذاشته، برخي آنزيمها را غيرفعال مي‌كند و ممكن می باشد از طريق واكنش با گروه‌هاي SH- مانع سنتز اسيدهاي چرب، و در نهايت منجر به پلاسموليز سلولهاي برگ و مرگ آنها گردد.

بررسي اثرات توام PAN با ، هم چنين با ازن نشان داده می باشد كه در هر دو مورد، اثر مخلوط دو آلاينده بيشتر از اثر تك تك آنها بود.

1-3-2-6- باران اسيدي:

باران اسيدي كه آلاينده‌هاي ثانوي و اکثراً ناشي از وجود آلاينده‌هاي و در اتمسفر می باشد، اثرات مستقيم و غيرمستقيم گوناگوني بر پوشش گياهي دارد.

تاثير در رشد و متابوليسم گياه، سميت براي سلولهاي گياهي،‌ ايجاد اختلال در فعاليت سلولهاي نگهبان روزنه ، تخريب لايه محافظ برگ گياهان،‌ مانند اثرات مستقيم باران اسيدي می باشد كه بسته به گونه گياه، متفاوت مي‌باشد.

قرار گرفتن گياه در معرض آلاينده‌هاي اسيدي مي‌تواند سبب فرسايش كوتيكول سطح برگ گردد. از اين رفتن اين لايه سببب افزايش خروج آب از سطح برگ شده، تنش كم‌آبي را موجب خواهد گردید. باران‌هاي اسيدي با تاثير بر سلولهاي نگهبان روزنه‌ها سبب اختلال در فعاليت اين سلولها و باز و بسته شدن روزنه‌ مي‌شوند و تبادلات گازي و آبي گياه را مختل مي‌كنند. پس از نفوذ اين تركيبات اسيدي به داخل گياه از طريق روزنه با كوتكيول، فعاليت سلولهاي گياه با مشكل مواجه مي شوند و لكه‌هاي نكروز در برگ ايجاد مي‌گردد. نكروز سلولها ممكن می باشد در نتيجة تجمع برخي يونها بخصوص  و يا سولفات ايجاد گردد. بررسي‌ها نشان داده‌اند كه هنگاميكه ريزش باران‌هاي اسيدي به گونه متناوب صورت گيرد، سميت باران شديدتر می باشد، بخصوص زماني كه فاصلة بين دو ريزش باران به اندازه‌اي باشد كه تبحر آب از سطح برگ انجام گردد، زيرا در اين حالت غلظت موادسمي افزايش مي‌يابد.

برخي اوقات علائمي همچون ايجاد گال (بصورت هيپرپلاژي يا هيپرتوفي) نيز در اثر باران‌هاي اسيدي در سلولهاي مزوفيل اسفني و پارانشيم نردباني نظاره مي‌گردند.

باران‌هاي اسيدي بسته به گونه گياه مي‌توانند سبب كاهش فتوسنتز، تغيير الگوي تنفس و متابوليتهاي حدواسط شوند. اين آلاينده هم چنين تاثيرات متفاوتي بر جوانه‌زني دانه‌هاي گرده و طويل شدن آنها دارد. طي آزمايش مشخص گردید كه كاهش PH محيط در اثر باران‌هاي اسيدي تا 2/4- 4/3، رويش دانه‌هاي چهار نوع درخت جنگلي را تا 50 درصد كاهش داد. پیش روی، برخي ديگر از درختان جنگلي حساسيت چنداني در اين زمينه نشان نداند و حتي برخي گونه‌ها مانند كاج، در PH پايين، افزايش در جوانه‌زني نشان دادند. علت آن می باشد كه چنين گياهاني براي بقا در شرايط اسيدي سازش يافته‌اند. هم‌چنين مشخص شده می باشد كه قرار گرفتن كلاسة مادگي در معرض باران‌هاي اسيدي، قبل از انجام اقدام گرده افشاني موجب كاهش رشد دانه‌هاي گرده، و پس از اقدام گرده افشاني موجب ريزش ميوه‌ها نارس مي‌گردد.

مانند اثرات غير مستقيم باران‌هاي اسيدي مي‌توان به تسريع شستشوي مواد غذايي از سطح برگ و تنش مواد غذايي،‌ شستشوي مواد غذايي از خاك و تغيير شيمي خاك،‌‌ و افزايش سميت فلزات سنگيني خاك تصریح نمود.

تخريب كوتيكول و سلولهاي سطحي برگ در اثر باران‌هاي اسيدي سبب شستشوي برخي عناصر معدني ، كه كلسيم، منيزم،‌ پتاسيم و منگنز از مهمترين آنها هستند مي‌‌گردد. مكانيسم شستشو و نشست مواد غذايي از برگها به اين صورت می باشد كه باران‌هاي اسيداي با افزايش غلظت باعث جايگزيني اين يون با كاتيونهاي برگ شده، لذا كاتيونها آزاد مي‌شوند و جريان باران آنها را مي‌شويد و مي‌برد. اين امر موجب ايجاد تنش مواد غذايي در برگها مي‌گرددو. برخي آزمايشها نشان داده‌اند كه باران‌هاي اسيدي مي‌توانند موجب شسته شدن برخي مواد آلي مثل قندها، اسيدهاي آمينه، اسيدهاي آلي، هورمونها،‌ ويتامين‌ها، پكتين و فنل‌ها نيز بشوند. افزايش سن برگها،‌‍ حساسيت آنها را نسبت به از دست دادن مواد غذايي در اثر باران‌هاي اسيدي افزايش مي‌دهد و در پيري، به حداكثر مي‌رسد. هم چنين برگهاي سالم در مقايسه با برگهاي آسيب ديده و بيمار، مقاومت بيشتري نسبت به اين آلاينده دارند. باران‌هاي اسيدي تعادل شيمي خاك را نيز بر هم مي‌زنند و ميزان شستشوي مواد از خاك را تغيير مي‌دهند. با ريزش باران اسيدي به روي خاك، جايگزين كاتيونها مانند يون كلسيم و يون آلومينيوم گردید و احتمال شستشوي اين كاتيونها را از خاك افزايش مي‌دهد و باعث فقر خاك و همچنين ايجاد سميت توسط اين يونهاي آزاد شده مي‌گردد. باران‌هاي اسيدي در مورد كاتيونهاي پرمصرف (ماكروالمان‌ها) مانند و با شستن آنها موجب فقر خاك و تنش كمبود مواد غذايي مي‌شوند و در مورد كاتيونهايي زیرا آلومينيوم و منگنز
(و بسياري از فلزات سنگين) با افزايش قابليت انحلال و قدرت تحرك آنها،‌ موجب مسموميت خاك مي‌گردند. با افزايش غلظت و فعاليت اين فلزات،‌ اثرات سمي آنها در؟؟؟   ظاهر شده، در سطح سلولي ، اندامهاي هوايي و ريشه خود را نشان مي‌دهند و سبب كاهش رشد گياه و ايجاد اختلال در فعاليتهاي آن مي‌شوند. نظاره شده می باشد كه در اغلب موارد، كاهش PH خاك تا 5/5-5، حلاليت منگنز و ميزان دسترسي گياه به آن را افزايش داده،‌ سبب ايجاد منگنز در گياه مي‌گردند.

1-3-2-7- فلزات سنگين:

كاهش فعاليت ريشه‌ها و تخريب ريشه‌هاي ظريف و كاهش فعاليت ميكوريزها و باكتريهاي خاك مانند اثرات زيست محيطي فلزات سنگين هستند.

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

فلزات سنگين با تأثير بر فعاليت ميكوريزها كه تأثیر مهمي در اعمال حياتي گياه،‌ تحمل آن نسبت به تنش‌هاي گوناگون و توانايي رقابت با ساير گونه‌هاي گياهي دارند اثرات زيانباري بر پوشش گياهي بر جاي مي‌گذارند. انحلال و تحريك فلزات سنگين‌‌ خاك مانند آلومينيوم در اثر باران‌هاي اسيدي مستقيماً بر انواع ميكوريزها تأثير مي‌گذارد و باعث تخريب آنها و در نتيجه ايجاد اختلال در فعاليت گياهان مي‌گردد.

در دهة 1970، اثرات توام و فلزات سنگين حاصل از يك كارخانة ذوب فلزات منجر به نابودي تمامي گونه‌هاي گياهي اطراف كارخانه تا مسافتي بيش از 8 كيلومتر، و كاهش شديد تعداد و تراكم آنها تا مسافي بيش از 20 كيلومتر گردید و همچنين در درياچه‌هاي اطراف كارخانه‌ نيز شواهدي مبتني بر اسيدي شدن آب‌ها و تراكم فلزات سنگين در آنها و به دنبال آن، اثرات زيانبار جانبي بر تعداد گونه‌هاي گياهان آبزي بدست آمد.

همانطور كه قبلاً گفته گردید، اسيدي شدن خاك (در اثر ريزش باران‌هاي اسيدي يا عوامل ديگر) با افزايش قابليت انحلال و قدرت تحرك فلزات سنگين و در نتيجه افزايش دسترسي گياهان به آنها سبب افزايش اثرات سمي آنها مي‌شوند.

در آزمايشي كه بر روي خزه‌ها و گلسنگ‌هاي بخش‌هايي از نروژ انجام گردید، تعدادي از فلزات سنگين مانند كرم، كبالت، نيكل، كادميم،‌ جيوه، سلنيوم و مس در آنها مورد سنجش قرار گرفتند. نمونه‌ها از نظر غلظت انباشتگي همه اين فلزات، به غیر از جيوه و كادميم در خود تفاوت‌هايي قابل توجه نشان دادند. نمونه‌هايي كه نزديك به مرز شوروي سابق بودند آلودگي بيشتري داشتند و الگوي تفاوت غلظت اين فلزات در نمونه‌ها به وضوح نشان دهندة وجود منابع اين آلاينده‌ها در اتحاد جماهير شوروي سابق بود. هم چنين مشخص گردید كه جهت وزش باد نيز تأثير بسزايي در ميزان تجمع فلزات سنگين در نمونه ها و جابه‌جايي اين آلاينده‌ها در اتمسفر دارد. مطالعات در مناطق جنگلي گوناگون، افزايش سرب و ساير فلزات سنگين رانشان مي‌دهد و همانطور كه گفته گردید، اسيدي شدن محيط منجر به افزايش انباشته شدن فلزات سنگين محلول در اسيد، مثل سرب مي‌گردد.

در مطالعه‌اي بر گياهان كاشته شده در محدوده عبور و مروز وسايل نقليه جهت تعيين ميزان سرب و نحوه توزيع آن در بخش هاي مختلف گياه، نظاره گردید كه گياهاني كه در مسافت هاي گوناگون نسبت به جاده بودند مقادير متفاوتي سرب داشتند. گياهاني كه به فاصله 10-0 متري از جاده روييده بودند در مقايسه با گياهاني كه 200-10 متر از جاده فاصله داشتند %25 بيشتر سرب داشتند. همچنين ميزان سرب در بخش‌هاي مختلف گياه و در مراحل مختلف رويش آنها يكسان نبود. گياهان نزديك به جاده
(تا فاصله 10 متري) بيش از حد مجاز سرب در خود انباشته بودند. نيز ميزان سرب انباشته شده در برگها بيش از ريشه‌ها بود و گياهان در مرحله بذر داراي كمترين ميزان سرب بودند.

مسالة ‌افزايش تجمع فلزات سنگين در محيط،‌‌ معضلي رو به افزايش و بسيار گسترده می باشد. به طوريكه پيش‌ بيني شده می باشد در آينده، آلودگي‌ها و مسموميت‌هاي ناشي از اين آلاينده‌‌هاي بزرگترين معضل آلودگي جهان خواهد بود.

اطلاعاتي كه در زمينه اثرات فلزات سنگين انباشته شونده روي برگها و داخل آنها ورودي پوست و داخل پوست گياهان و ميزان سميت آنها براي گياه در دست می باشد بسيا ناقص می باشد و مطالعات و تحقيقات بسيار بيشتري جهت تكميل اين اطلاعات، مورد نياز مي‌باشد.

1-3-3- اثرات آلودگي بر روابط بين گونه‌‌اي


دیدگاهتان را بنویسید