تاکنون نشانگرهاي مولکولي مبتني بر DNA در طيف وسيعي از مطالعات مربوط به گياهان زراعي خوارکي بهره گیری شده‌اند. اين موارد بهره گیری، شامل مطالعة تنوع ژنتيکي، شناسايي ارقام، مطالعات اصلاحي،‌ شناسايي ژن‌هاي مقاومت به بيماري،‌ شناسايي محل ژن‌هاي صفات کمي ( QTL )، آناليز تنوع ژرم‌پلاسم خارجي، شناسايي جنسي گياهان دوپايه و آناليز فيلوژنتيک (روابط خويشاوندي) و غيره هستند. اخيراٌ در نقاط مختلف جهان، بهره گیری از اين نشانگرها در زمينة غذاداروها رايج شده می باشد. مثلاً، بر اساس قوانين اتحاديه اروپا، مبني بر برچسب‌گذاري ( Labeling ) غذاها و محصولات تغيير يافتة ژنتيکي ( GMO )، چندين کشور اروپايي همچون آلمان و سوئيس، روش‌هاي مبتني بر RCR را براي شناسايي و تعيين کمي اين گونه غذاها، در سطح کشور خود توسعه داده‌اند. همچنين کشور ايرلند، مؤسسه‌اي را براي شناسايي فرآورده‌هاي تغيير يافتة ژنتيکي فاقد مجوز که در بازارهاي بين‌المللي وارد شده‌اند و به‌گونه اخص براي تعيين ذرت تغيير يافتة‌ ژنتيکي با بهره گیری از تکنيک PCR ،‌ تأسيس نموده می باشد.

نکته مهم : برای بهره گیری از متن کامل پژوهش یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه دانلود کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و پژوهش دانشگاهی در رشته های مختلف می باشد که می توانید آن ها را به رایگان دانلود کنید

4- پتانسيل اقتصادي گياهان دارويي

طبق برآوردهاي صورت گرفته در سال‌هاي اخير، ارزش بازارهاي جهاني داروهاي گياهي که شامل گياهان دارويي و فرآورده‌هاي آنهاست، همواره با رشد قابل توجهي روبه افزايش بوده می باشد. با در نظر داشتن اينکه بخش اعظم بازار گياهان دارويي دنيا، به توليد و عرضة متابوليت‌هاي ثانوية مشتق از اين گياهان مربوط مي‌گردد، لذا در اين مقاله سعي شده می باشد به اهميت‌ اقتصادي اين ترکيبات پرداخته گردد. متابوليت‌‌هاي ثانويه معمولاً از ارزش افزودة بسيار بالايي برخوردار هستند. به‌طوري‌كه ارزش فروش برخي از اين ترکيبات مانند شيكونين، ديجيتوكسين ( Digitoxin ) و عطرهايي همچون روغن جاسمين ( Jasmin )، از چند دلار تا چند هزار دلار به ازاي هر كيلوگرم تغيير مي‌‌كند. همچنين قيمت هر گرم از داروهاي ضد سرطان گياهي مانند وين‌بلاستين ( Vinblastin )، وين‌كريستين ( Vincristin )، آجماليسين ( Ajmalicine ) و تاکسول ( Taxol ) به چند هزار دلار مي‌‌رسد. همان‌گونه که قبلاٌ تصریح گردید، تاکسول يکي از ترکيبات دارويي می باشد که از پوست درخت سرخدار به‌دست مي‌آيد و در درمان سرطان‌هاي سينه و تخمدان مورد بهره گیری قرار مي‌گيرد. آزمايش‌هاي متعددي براي بررسي اثر اين دارو بر روي انواع ديگر سرطان‌ها مانند سرطان خون، غدد لنفاوي، ريه، روده بزرگ، سر و گردن و غيره در دست انجام می باشد. طبق گزارش اعلام شده از سوي سازمان هلال احمر ايران، ميزان ارز تخصيص يافته براي خريد هر گرم تاکسول تا 5/2 ميليون تومان نيز رسيده می باشد. از آنجايي‌که رشد اين درخت به‌کندي صورت مي‌گيرد و منابع دسترسي به اين گياه محدود بوده و براي درمان يک بيمار سرطاني، حدود 28 کيلوگرم از پوست درخت سرخدار لازم می باشد (مقدار مذکور، معادل پوست سه درخت يکصدساله می باشد) ، لذا توليد اين دارو به‌روش استخراج از پوست درخت، مقرون به‌صرفه نيست. به همين دليل در حال حاضر، اين متابوليت را با بهره گیری از روش کشت‌ سلولي‌ و در شرايط آزمايشگاهي توليد مي‌نمايند. با اين روش، توليد يک گرم از داروي تاکسول حدود 250 دلار هزينه دارد، در حالي‌که با قيمتي حدود 2000 دلار در بازار عرضه مي‌گردد.

بر اساس آمارهاي موجود، ارزش بازار جهاني داروهاي مشتق از گياهان در سال 2002، با رشد 2/6 درصدي نسبت به سال پيش از آن، به 7/13 ميليارد دلار بالغ گرديد. پيش‌بيني مي‌گردد اين مقدار در سال 2007 به رقمي معادل 8/18 ميليارد دلار برسد. آمريکا در سال 2002 بيش از 50 درصد اين بازار را به خود اختصاص داده بود. با اين حال انتظار مي‌رود ارزش اين بازار تا سال 2050 به رقمي معادل 5 تريليون دلار افزايش يابد. تأثیر بيوتکنولوژي در اين بازار بسيار حايز اهميت بوده می باشد. جدول شمارة (1) و نمودار شمارة (1) ميزان رشد و ارزش بازار اين داروها را نشان مي‌دهند.


جدول 1- بازار جهاني داروهاي مشتق از گياهان (ميليارد دلار)

  1999 2000 2001
شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              
2002

2007

درصد متوسط رشد ساليانه     ( 2007-2002) آمريکاي شمالي

36/5

81/5

32/6

87/6

85/9

5/7 کشورهاي ديگر

04/6

29/6

58/6

87/6

91/8

3/5 کل

40/11

10/12

90/12

74/13

76/18

4/6

نمودار 1- ميزان رشد بازار جهاني داروهاي گياهي (2007-1999)

 


شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

5- نتيجه‌گيري

گياهان دارويي، يکي از منابع مهم توليد دارو هستند که بشر ساليان دراز، از آنها بهره گیری نموده می باشد و در حال حاضر نيز نه‌تنها ارزش خود را در زمينة توليد دارو از دست نداده‌اند بلکه اهميت آنها نيز فزوني يافته می باشد؛ چنان‌که برخي از داروهاي گرانقيمت مانند تاکسول و يا برخي از ترکيبات دارويي که مصرف آنها زياد می باشد مانند آسپرين و ديجيتوکسين، تنها از منابع گياهي به‌دست مي‌آيند.

گياهان دارويي به دليل توأم بودن ماهيت طبيعي و وجود تركيبات همولوگ دارويي در آنها، با بدن سازگاري بهتري دارند و معمولاً فاقد عوارض ناخواسته داروهاي شيميايي هستند، به‌خصوص در موارد مصرف طولاني و در بيماري‌هاي مزمن، بسيار مناسب‌تر مي‌باشند. به عنوان مثال، گياهان دارويي در بسياري از اختلالات اعصاب و روان که تجويز طولاني مدت دارو براي رفع عوارض بيماري، مورد نياز می باشد، به‌عنوان بهترين گزينه خواهند بود.

بر اساس آمار موجود، بيشترين داروهاي مصرفي کشور در سال 1380 با تعداد حدود 6/6 ميليارد عدد، مربوط به بيماري‌هاي اعصاب و روان هستند كه داراي عوارض ناخواسته متعددي نيز مي‌باشند‌، درحالي‌كه به‌راحتي مي‌توان بخش قابل‌توجهي از آنها را با داروهاي گياهي جايگزين كرد . در اين زمينه، روش‌هاي مهندسي ژنتيک و بيوتکنولوژي مي‌توانند به‌مقصود افزايش بهره‌وري از اين گياهان مورد بهره گیری قرار گيرند؛ چنان‌که کشت بافت با تکثير و حفاظت از ژنوتيپ‌هاي مفيد گياهان زراعي مي‌تواند مشکل ازدياد و نگهداري به روش سنتي را برطرف سازد. همچنين با بهره گیری از مهندسي ژنتيک مي‌توان گياهان دارويي تراريخته‌اي به‌دست آورد که مي‌توانند متابوليت‌هاي ثانويه و ترکيبات دارويي بيشتر و يا جديدتري را توليد نمايند. علاوه بر اين تحقيقات گسترده‌اي که در زمينة کاربرد نشانگرهاي DNA در زمينة گياهان دارويي در مؤسسات تحقيقاتي مختلف جهان در حال انجام می باشد، گوياي توجه محققان به اين ابزارهاي قدرتمند می باشد؛ به‌طوري‌که در هند که يکي از دو کشور عمدة توليدکنندة گياهان دارويي در جهان می باشد، چندين دانشکدة کشاورزي و مؤسسة تحقيقاتي در زمينة بهره گیری از تکنيک هاي مبتني بر DNA ، جهت شناسايي گياهان دارويي، مشغول فعاليت مي‌باشند. در بسياري از کشورهاي جهان، از سال‌هاي قبل، برنامه‌هاي مدوني به‌مقصود استفادة تجاري از گياهان زراعي تدوين شده می باشد. براي مثال، در سال 1989، وزارت کشاورزي، شيلات و جنگلداري ژاپن پروژه‌اي تحت عنوان پروژة روح سبز ( Green Spirit Project ) با بودجه‌اي حدود 110 ميليون ين، از طريق آژانس جنگل خود به اجرا درآورد. هدف از اين برنامه، توليد روغن، رزين و گليکوزيدهاي مهم از بقاياي گياهي همچون چوب، شاخه، برگ و پوست درختان بود. در اروپا، کانادا و آمريکا نيز فعاليت‌هاي تحقيقاتي و توليدي گسترده‌اي در زمينة گياهان دارويي انجام شده و يا در حال انجام می باشد که به دليل کثرت آنها، از معرفي آنها خودداري مي‌گردد.

بنابراين، با در نظر داشتن اهميت گياهان دارويي و متابوليت‌هاي مشتق از آنها در تأمين سلامت جوامع بشري و پتانسيل بالاي اقتصادي اين گياهان، به‌عنوان يک منبع درآمد مطمئن، لازم می باشد در کشور ما نيز برنامة مدون و جامعي در اين زمينه تدوين شده و بخشي از تحقيقات بيوتکنولوژي کشاورزي در دانشگاه‌ها و مؤسسات تحقيقاتي بر روي شناسايي، توليد صنعتي و بهينه‌سازي روش‌هاي استخراج متابوليت‌هاي دارويي از اين گياهان اختصاص يابد.

7-1- تأثیر عوامل محیطی بر رشد گیاه سیب زمینی

رشد و کیفیت غده های سیب زمینی تحت تأثیر شرایط محیطی شامل: دما، رطوبت، نور، خاک، مواد غذایی و غیره قرار می گیرد. بسیاری از این عوامل، از قبیل طول فصل رشد، دمای هوا و خاک، مدت و شدت نور، باد و رطوبت هوا به میزان قابل توجهی غیر قابل کنترل می باشند.

عوامل دیگری همچون، نوع رقم، اندازة غده بذری، عملیات کاشت، تراکم ساقه، آبیاری، مواد غذایی، کنترل آفات و بیماریها، تاریخ کاشت و زمان برداشت که قابل کنترل هستند نیز کیفیت و عملکرد تولید غده های سیب زمینی را تحت تأثیر خود قرار می دهند. تنها زمانی می توان بیشترین عملکرد و بالاترین کیفیت را بدست آورد که تمام فاکتور ها در سطح مناسبی قرار داشته باشند.

1-7-1- رطوبت

گیاه سیب زمینی به خشکی حساس بوده و به وجود رطوبت کافی در خاک طی تمام دورة رشد نیازمند می باشد. بالاترین دورة حساسیت به خشکی زمانی می باشد که غده در حال رشد سریع می باشد.

بعد از کاشت بایستی غدة بذری در محیط مرطوب قرار گرفته و نیشها نیز بایستی توسط خاک مرطوب احاطه شده باشند تا رشد نیش و سبز شدن به خوبی انجام گردد. از اینرو معمولاً اولین آبیاری سیب زمینی را قبل از کاشت انجام می دهند. بطور کلی آبیاری قبل از کاشت سه فایدة مهم دارد: (1) خاک تا زمان کاشت رطوبت بسیاری را از دست می دهد و در نتیجه سریعتر گرم می گردد. حرارت بالای خاک سبب تسریع در سبز شدن محصول می گردد. (2) سبب می گردد که خاک خرد شده و بدون کلوخه و مرطوب در اطراف غدة بذری قرار بگیرد. (3) جوانه زدن بذر علفهای هرز را قبل از سبز شدن محصول تحریک نموده و کنترل آنها را تسهیل می کند.

مقدار زیاد آب می تواند موجب کمبود اکسیژن و پوسیدگی غده های بذری گردد. در بعضی از خاک ها که به فشردگی حساس هستند، باران یا آبیاری بارانی شدید می تواند موجب فشردگی خاک یا مسدود شدن منافذ خاک گردد به گونه ای که سبز شدن به تأخیر می افتد. بدین ترتیب، تأمین آب بعد از کاشت و قبل از سبز شدن از نظر سبز شدن یکنواخت و تعداد ساقه هایی که به وجودخواهند آمد، بسیار مهم می باشد.

وقتی دمای خاک بالا باشد نیز می توان از آب برای کاهش دما بهره گیری نمود، اما در این حالت بایستی مقادیر اندکی آب بارها و بارها و از طریق آبیاری بارانی مصرف گردد. با این اقدام می توان دمای خاک را 10 – 5 درجة سانتیگراد کاهش داد.

میزان زیاد آب در طول دورة سبز شدن تا شروع رشد غده دهی به تولید یک سیستم ریشه ای سطحی منجر خواهد گردید. پس، آبیاری بیش از حد در این دوره زیانبار می باشد، آبیاری بایستی متناسب با توسعة شاخ و برگ و سیستم ریشه ای باشد.

در مرحلة رشد غده، گیاه برای دستیابی به عملکرد بالا به مقدار زیادی آب نیاز دارد. حصول عملکرد مطلوب تنها در صورتی امکان پذیر می باشد که غلظت CO2 در بافت برگ در اثر مقاومت روزنه ای کاهش نیابد.

 

کمبود آب می تواند بطور مستقیم و غیر مستقیم بر میزان آسیمیلاسیون خالص[1]۱ اثر بگذارد. اثر غیر مستقیم از طریق تسریع پیری برگ انجام می شود. در ضمن، پیر شدن زود هنگام برگ دورة رشد را کوتاه می کند. پس، یک دورة خشکی می تواند مجموع نور دریافت شده توسط گیاه و راندمان بهره گیری از این نور برای تولید مادة خشک را کاهش دهد. کمبود آب نه تنها عملکرد غده، بلکه کیفیت آن را نیز کاهش می دهد. بطور کلی برای رسیدن به حد مطلوب عملکرد در گیاه سیب زمینی رطوبت خاک بایستی بطور یکنواخت بین 60 تا 70 درصد ظرفیت زراعی تأمین گردد. تأمین نامنظم آب به رشد نامنظم غده منتهی خواهد گردید، که ممکن می باشد موجب تشکیل غده های بد شکل و ایجاد ترک بر روی غده ها گردد.

دوره های شدید خشکی توأم با دمای بالا، بویژه اوایل دورة رشد غده که خاک بطور کامل از شاخ برگ پوشیده نیست، می تواند موجب رشد ثانويه گردد. تأمین آب بر مقدار مادة خشک غده نیز اثر می گذارد. میزان آبی که برای رشد مطلوب گیاه لازم می باشد تا حدودی باعث کاهش درصد مادة خشک غده می گردد، بویژه اگر مقدار زیادی آب در اواخر این دوره داده گردد. اما مقدار مادة خشک غده توسط عوامل متعددی کنترل می گردد که با یکدیگر اثر متقابل دارند، به گونه ای که پیش بینی اثر یک عامل به تنهایی مشکل می باشد.

میزان آب مورد نیاز سیب زمینی بسته به میزان کود مصرفی، نوع خاک، دما، وزش باد، تراکم بوته و ساقه، روش های زراعی و همچنین طول دورة رشد بستگی دارد. سیب زمینی به آب نسبتاً زیادی نیاز دارد. در زمینهای رسی فاصلة بیـن دو آبیاری بایستی بیشتر و در خاکـهای شنی کمتر در نظر گرفـته گردد. در زمینهای شنـی هر 7 – 6 روز یک مرتبه و در خاکهای رسی هر 12 – 10 روز یکبار بایستی مزرعه آبیاری گردد. بطور کلی با در نظر داشتن شرایط آب و هوائی و بافت خاک، هر هکتار در طول دورة رشد به 500 تا 600 میلیمتر که معادل 000/10 تا 000/13 متر مکعب آب می باشد نیاز دارد.

6-1- ترکیب مواد و کیفیت غذایی سیب زمینی

 در هر صد گرم، غدة سیب زمینی حاوی 82-76 کالری انرژی، 8/79-7/77 گرم آب، 8/2-7/1 گرم پروتئین، 2/0-1/0 گرم چربی، 9/18-1/17 گرم کربوهیدرات، 6/0-4/0 گرم فیبر، 6/1-9/0 گرم خاکستر، 13-7 میلی گرم کلسیم، 53-50 میلی گرم فسفر، 1/1-6/0 میلی گرم آهن، 7-3 میلی گرم سدیم، 407-396 میلی گرم پتاسیم، 25 میکروگرم بتا کاروتن، 11/0-7/0 میلی گرم تیامین، 04/0-03/0 میلی گرم ریبوفلاوین، 6/1-3/1 میلی گرم نیاسین و 21-18 میلی گرم اسید آسکوربیک می باشد. سیب زمینی در میان مواد غذایی سرشار از پتاسیم قرار دارد و حاوی درصد کمی سدیم می باشد.

1-6-1- قند ها (۱)